خانه مشروطه که معروف ترین و پرافتخارترین خانه تاریخی شهر تبریز است در اوج انقلاب مشروطه محل تصمیم گیری های سرنوشت ساز سران مشروطه بوده است.
مالک نخستین آن حاج مهدی کوزه کنانی از شیفتگان حریت و آزادی بود.
این خانه بعد از به توپ بستن مجلس در سال ۱۲۸۷ هجری شمسی مرکز تجمع جمعی از برجسته ترین چهره های مشروطه در آذربایجان بوده و در جنگ های ۱۱ ماهه تبریز علیه نیروهای دولتی ستاد فرماندهی و محل تشکیل جلسات مجاهدین مشروطه به شمار می رفت.
تصمیم مهم و انقلابی پایین آوردن پرچم های سفید تسلیم در مقابل قوای محمد علی شاه قاجار در همین خانه گرفته شده است.
به قول مرحوم علامه قزويني «اگر روز ۱۷ جمادي الاخري ستارخان بيرقهاي سفيد را پايين نميآورد مشروطه تا مدت نامعلوم رخت از ايران بيرون ميبرد زيرا آن روز در تمام نقاط ايران به جز از تبريز استبداد حكم روا بود. »
ستارخان و باقرخان دو مجاهد تربيت شده انجمن تبريز بودند كه «ابتدا به عضويت در انجمن حقيقت كه يكي از مراكز مشروطهخواهان تبريز بودند در آمدند،سپس به انجمن ايالتي تبريز رفتهاند و آمادگي خود را براي خدمت به مشروطه اعلام داشتند.
رحيم خان كه يكي از خانهاي منطقه و از هواداران محمدعلي شاه بود با ستارخان درگير شد و وي، رحيم خان را شكست داد.
پس از آن محمدعلي شاه، شجاع الدوله (صمدخان) را مأمور جنگ با مليون تبريز نمود و وي با سپاه و تجهيزات به طرف تبريز حركت كرد «برخي از اعضاي آن (انجمن) از ترس جان و دارايي خود، به كنسولگريهاي فرانسه و روسيه پناهنده شدند، اما ستارخان مانند كوه در برابر نيروهاي دولتي مقاومت كرد. »
ستارخان با شجاعت همه بيرقهاي سفيد كه در برخي از محلات تبريز زده شده بودكه اين علامت در امان بودن مال و جان به شمار ميرفت ـ را سرنگون كرد و اين حركت هيجان و شور را در مردم ايجاد نمود پس دست به مقاومت زدند و سرانجام نيروهاي دولتي را طي جنگهايي بيرون كردند، از جمله جنگها؛ جنگ قراملك، جنگ الوار، جنگ خطيب، خيابان و جنگ حكم آباد بود. كه در طي آن سلماس، مرند، خوي به تصرفات نيروهاي مجاهدين درآمد.
انجمن تبريز با مليون و آزاديخواهان ساير شهرستانها ارتباط برقرار ميكرد و از آنان خواستار شورش و مبارزه ميشد كه طي آن در شهرهاي رشت، اصفهان، خراسان، شيراز و استرآباد قيام و شورش برپا شد و اصفهان به تصرفات نيروهاي مجاهدين درآمد.
از مهمترين اين قيامها كه سرنوشت ساز بود؛ قيام كميته ستار در رشت بود كه شهر را متصرف شدند. براي تصرف قزوين حمله كردند و موفق هم شدند. با فتح قزوين كه از هر حيث داراي اهميت بود، نفس محمدعلي شاه عملاً قطع شد.
در تاريخ ۱۶ يا ۱۷ ربيع الثاني و دستخط تلگرافي از طرف محمدعلي شاه مبني بر اعطاي مشروطيت و اعلان انتخابات و افتتاح مجلس شوراي ملي بر كليه ايالات و ولايات ايران صدور يافت. »
ستارخان نيز تلگرافي به شاه مبني بر تشكر از موافقت با مقاصد ملي و اعطاي مشروطيت مخابره كرد و متذكر شد كه مجاهدت فقط راجع به آزادي ملت بود، اكنون كه اعليحضرت همايوني انجام مقاصد مليّه را مورد توجه شاهانه قرار دادهاند جان نثارت دست از هر گونه مجاهدت برداشته از پي كار خود خواهم رفت. »
البته اين نكته را هم در نظر بايد گرفت كه در اين جريانات دول روس و انگليس و عثماني نيز كش و قوسهاي داشتند.
چه در كمك به شاه مانند روسها و چه در كمك به مجاهدين مانند: «خبر پيروزيهاي جوانان ترك در عثماني، اثر نيكويي در اهالي تبريز بخشيده داشت. »
از آنچه كه گفته شد ميتوان به طور خلاصه اينگونه اظهار داشت:
ستارخان و باقرخان هر دو قهرمان مبارز از مجاهدين بودند كه ابتدا در محل اقامت شروع به رشد و نمو و بالندگي كردند، سپس با دفع نيروهاي دولتي و تصرف شهرهاي همجوار و ارتباط با مجاهدين ديگر شهرها، راه را براي رسيدن به مقصد هموار كردند.
با تصرف رشت و حمله نيروهاي مجاهدين به قزوين و تصرف آنجا، اميد شاه قطع گرديد و مشروطيت را قبول كرد.
برگرفته از نشریه تاریخ سیاسی معاصر ایران
عکس: کیوان کیارش پور
خانه موزه مشروطه تبریز
عکس: الناز خواجیان
پنجره های زیبای اُرسی خانه موزه مشروطه تبریز
عکس: علی کاکوان
✳️نمایی از معماری زیبای سقف خانه موزه مشروطه
عكس: کمال شب خیز
تندیس مبارزان مشروطه، میدان نماز تبریز
عکس: آیلار تبریزی
✳️نمایی از سقف خانه موزه مشروطه
عكس: طاهر سعادتی
خانه علی مسیو ؛ خانه فکر مشروطه خواهان تبریز
✳️خانه علی مسیو مربوط به دوره قاجار است و در تبریز، خیابان ارتش جنوبی، انتهای کوچه حاج رضا، بنبست کربلایی علی مسیو، خانه علی مسیو واقع شده است و این اثر در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۴۱۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست.
عکس: شیرین فرزان کیا
عكس: پریا بهسام
حال و هوای نوروزی خانه مشروطه و استقبال گسترده گردشگران نوروزی
۱۲ فروردین ۹۸
عکس:هادی درخشان
خانه مشروطه، میزبان گردشگران نوروزی
✳️ خانه مشروطه، میزبان گردشگران نوروزی
عکس: ندا سلیمانی
- توضیحات
- دسته: آذربایجان
