حیات وحش منطقه اهر– كلیبر– مرند

وضعیت خاص توپوگرافی و كلیماتولوژی منطقه و تنوع شرایط اكولوژیكی موجب گردیده است كه در این منطقه زیستگاههای خاص و متنوعی جهت گونه های مختلف حیات وحش ایجاد گردد . وجود منطقه حفاظت شده ارسباران و كیامكی در منطقه مورد مطالعه انواع حیات وحش را در خود جای داده و منطقه امنی جهت انواع حیات وحش و گونه های نادر و رو به انقراض فراهم نموده است . كناره های رود ارس و سایر رودخانه های منطقه و آبگیرها محل مناسبی برای پرندگان مهاجر و زمستان گذرانی بوجود آورده است زیستگاه گونه های نادر و باارزشی از جمله سیاه خروس در حاشیه جنگلهای ارسباران در این منطقه واقع شده است. بطور كلی حیات وحشی منطقه بشرح زیر میباشد:

 

پستانداران

نظر به كوهستانی بودن منطقه مورد مطالعه و ساخت مورفولوژیكی آن انواع پستانداران علفخوار كوه زی نظیر قوچ و میش و كل و بز و پستانداران گوشتخوار را میتوان در منطقه مشاهده نمود كه اهم آنها عبارتند از:

1- كل و بز Persian Ibex با نام علمی Capra aegagrus در اكثر ارتفاعات صخره أی نقاط كوهستانی قابل مشاهده است.

2- قوچ میش Western Red Sheep با نام علمی Ovis ammon gmelini

3- شوكا Roe Deer با نام علمی Capreolus capreolus

4- مرال Red Deer با نام علمی Cervus elaphus كه سالهای قبل در منطقه وجود داشته لذا در سال 1374 تعداد 7 رأس مرال نر و ماده از پارك قرق گرگان به آینالو واقع در منطقه حفاظت شده ارسباران منتقل گردیده كه در اثر استرسهای ناشی از حمل و نقل و تغییرات اقلیم 2 رأس تلفات داشته و بقیه در منطقه آینالو در داخل حصار نگهداری میگردد كه پس از اصلاح جنگل و آماده سازی آن و سایر اقدامات لازمه در محل ( جنگلهای ارسباران ) رها سازی خواهد شد .

5- خرس    قهوه أی Brown Bear با نام علمی urus arctus

6- گراز Wild Boar با نام علمی Sus Scrofa

7- گرگ Wolf با نام علمی Canis lupus

8- روباه معمولی Common fox با نام علمی Vulpes vulpes

9- شغال Golden Jackal با نام علمی Canis aureus

10- خرگوش Cape Hare با نام علمی Lepus capensis

11- پلنگ Leopard با نام علمی Panthera pardus

12- سیاه گوش Lynx با نام علمی Lynx lynx

13- انواع سمور سنگی Stone Marten با نام علمی Martes Foina

14- زرده بر Mrabled Polecat با نام علمی Vormela Peregusna

15- شنگ Otter با نام علمی Lutra Lutra

16- تشی Indian Crestet Porcupine با نام علمی Hystrix indica

17- خار پشت اروپائی European Hedgehog با نام علمی Erinaceus Europaeus

 

پرندگان

وجود زیستگاههای مناسب با شرایط مختلف و آب و هوای متنوع سبب گردیده كه تنوع جالبی از گونه های پرندگان در منطقه مورد مطالعه یافت شود . علاوه بر پرندگان دشت زی و گونه هائی كه زیستگاههای آنها را كوهستانهای مرتفع و مناطق جنگلی و نیمه جنگلی تشكیل می دهد تعداد زیادی نیز از انواع پرندگان مهاجر آبزی و كنار آبزی در مناطق تالابی رودخانه ها و دیگر محیطهای آبی مانند دریاچه های پشت سدهای خاكی مشاهده می شوند گونه های مهم پرندگان بشرح زیر است :

 

	نام فارسی		نام انگلیسی		نام علمی
	كشیم بزرگ		Great Crested Grebe		Podiceps Cristatus
	كشیم كوچك		Little Grebe		Podiceps   ruficollis
	كشیم گردن سیاه		Black necked Grebe		Podiceps nigricollis
	پلیكان سفید		White Pelican		Pelecanus Onocrotatus
	باكلان		Cormorant		Phalacrocorax Carbo
	بوتیمار		Bihern		Boturus Stellaris
	بوتیمار كوچك		Little Bittern		Jxobrychus Minutus
	حواصیل شب		Night Heron		Nycticorax Nycticorax
	حواصیل خاكستری		Greg Heron		Ardea Cinerea
	حواصیل ارغوانی		Pvrple Heron		Ardea Purpurea
	گاو چرانك		Cattle Egret		Bubulcas Ibis
	اگرت بزرگ		Great White Heron		Egreha Alba
	اگرت كوچك		Lihle Egret		Egreha Garzetta
	كفچه نوك		Spoonbill		Platalea Leucoridia
	اكراس سیاه		Giossy Ibis		Plegadis Falcinellus
	لك لك سفید		White Stork		Ciconia Ciconia
	لك لك سیاه		Black Stork		Ciconia Nigra
	فلامینگو		Greater Flamingo		Phoenicopterus Tuber
	غاز خاكستری		Grey Lag Goose		Anser Anser
	غاز پیشانی سفید		Whitefronted Goose		Anser Albifrons
	قوی گنگ		Mute Swan		Cygnus Olor
قوی فریاد كش			Whooper Swan		Cygnus Cyygnus
آنقوت			Ruddy Shelduck		Tadorna Ferruginea
تنجه			Shelduck		Tadorna Tadorna
سر سبز			Mallard		Anas Platyrhynchos
خوتكا			Teal		Anas Crecca
اردك ارده ای			Gadwall		Anas Strepera
گیلار			Wigeon		Anas Penelope
فیلوش			Pintail		Anas Acuta
خوتكای سفید			Garganey		Anas Guerguedula
نك پهن			Shoveler		Anas Clypeata
اردك تاج دار			Red – Crested Pochard		Netta rufina
اردك سر حنائی			Pochard		Aythya Ferina
اردك بلوطی			Ferruginous Duck		Aythya Nyroca
اردك سیاه كاكل			Tufted Duck		Aythya Fuligula
اردك سر سیاه			Scaup		Aythya Marila
اردك چشم طلائی			Goldeneye		Bucephala Clangula
ساركپه جنگلی			Honey Buzzard		Pernis Apivorus
كوركور حنائی			Red Kite		Milvus Milvus
كور كور			Black Kite		Milvus Migrans
طرلان			Goshawk		Accipiter Gentilis
قرقی			Sparrow Hawk		Accipiter Nisus
پیغو			Levan Sparrow Hwak		Accipiter Brevipes
سارگپه پابلند			Long – Iegged Buzzard		Buteo Rufinus
سارگپه			Buzzard		Buteo Buteo
عقاب پرپا			Booted Eagle		Hieraaetus Pennatus
عقاب دشتی			Tawny Eagle		Aguila Rapar
عقاب تالابی			Spotted Eagle		Aguila Clanga
عقاب جنگلی			Lesser Spotted Eagle		Aguila Pomarina
عقاب شاهی			Imperial Eagle		Aguila Heliace
عقاب طلائی			Golden Eagle		Aguila Chrysaetos
كركس			Egyptian Vulture		Neophron Percnopterus
هما			Bearded Vulture		Gypaetus Barbatus
دال سیاه			Black Vulture		Aegypius Monachus
عقاب مار خوار			Short – toed Eagle		Circaetus gallicus
سنقر خاكستری			Hen Harrier		Circus Cyaneus
سنقر گندمزار			Montagu’s Harrier		Circus Pygargus
سنقر تالابی			Marsh Harrier		Circus Aerugimosus
بالابان			Saker		Falco Cherrug
بحری			Peregrine Falcon		Falco Peregrinus
لیل			Hobby		Falco Subbuteo
ترمنای سر حنائی			Red – Headed Merlin		Falco Chicguera
ترمنای			Merlin		Falco Columbarius
دلیجه			Kestrel		Falco tinnunculus
دلیجه كوچك			Lesser Kestrel		Falco naumanni
سیاه خروس			Caucasian Black Grouse		Lyrurus mlokosisiweiczi
		كبك دری		Caspian snowcock		Tetraogallus caspius
كبك			Chukar Partridge		Alectoris Chukar
دراج			Black Partridge		Francolinus Francolinus
كبك چیل			Common Partridge		Perdir Perdix
بلدرچین			Quail		Coturnix Coturnix
قرقاول			Pheasant		Phasianus Colchicus
درنا			Crane		Grus Grus
میش مرغ			Great Bustard		Otis Tarda
یلوه آبی			Water Rail		Rallus Aguaticus
یلوه خالدار			Spotted Crake		Porzana Porana
چنگر			Coot		Fulica Atra
صدف خور			Oystercatcher		Haematopus Ostralegus
سلیم طوقی كوچك			Little Ringed Plover		Charadrius Dubius
خروس كولی			Lapwing		Vanellus Vanellus
آبچلیك پاسرخ			Radshank		Tringa totanus
آبچلیك آواز خوان			Common Sandpiper		Tringa hypoleucos
چوپ پا			Black – Winged Stilt		Himantopushimantopus
اوست			Avocet		Recurvirostra dvosetta
چاخ لق			Stone Culew		Burhinus Oedicnemus
گلاریول بال سرخ			Pratincole		Glareola Pratincola
كاكائی سر سیاه			Black – Headed Gull		Larus ridibundus
كاكائی نقره ای			Herring Gull		Larus Argentatus
پرستوی دریائی گونه سفید			Whiskered Tern		Chlidonoas Hybrida
پرستوی دریائی نك كلفت			Gull billed Tern		Gelochelidon nilotica
تلیله بلوطی			Curlew Sandpiper		Calidris Ferruginea
تلیله سفید			Sanderling		Calidris Alba
گیلانشاه بزرگ			Curlew		Numenius Arguata
كوكر شكم سیاه			Black – bellied Sandgrouee		Pterocles Orientalis
كبوتر چاهی			Rock Dove		Columba Livia
كبوتر جنگلی			Wood Pigeon		Columba Palumbus
قمری معمولی			Turtle Dove		Streptplia turtur
كوكو			Cuckoo		Cuculus Canorus
جغد كوچك			Little Owl		Athene nocuts
شاه بوف			Eagle Owl		Bubo bubo
شبگرد معمولی			Nightjar		Caprimulgus europaeus
سبز قبا			Roller		Coracias garrulus
زنبور خور معمولی			Bee – eater		Merops apiaster
ماهی خوراك ابلق			Pied Kingfisher		Ceryle ruids
هدهد			Hoopoe		Upupa epops
داركوب باغی			Woodpecker		Syrian Dendrocopos syriacus
پرستو			Swallow		Hirundo rustica
چكاوك گندمزار			Calandra Lark		Melanocorypha
پری شاهرخ			Golden oriole		Oriouls Oriolus
جی جاق			Jay		Garrulus glandarius
بلبل			Nightingale		Luscinia megarhynchose
انواع دم جنبانك متعلق به خانواده			Motacillidae
انواع سنگ چشم متعلق به خانواده			Laniidae
انواع سار متعلق به خانواده			Sturnidae
انواع كلاغ متعلق به خانواده			Corvidae
انواع صعوه متعلق به خانواده			Prunellidae
انواع سسك متعلق به خانواده			Sylviidae
انواع مگس متعلق به خانواده			Muscicapidae
خانواده توكا متعلق به خانواده			Turdidae
خانواده گنجشك متعلق به خانواده			Ploceidae
انواعی از خانواده چرخ ریست متعلق به خانواده			Paridae
انواع سهره متعلق به خانواده			Fringillidae
انواع زرده پره ها متعلق به خانواده			Emberiziade

 

خزندگان

مطالعات جامعی در این مورد صورت نگرفته لذا در لیست زیر فقط تعدادی كه نمونه گیری و شناسائی گردیده اند معرفی می شوند.

 

 

از سوسمارهای خانواده دو گونه بنامهای Phrynocephalus Mystaeeus و Agama Cacasicus از خانواده سوسمارهای بدون دست و پا Anguidae بنام Ophisaurus Apus و از سایر سوسمارها كه تا حد خانواده شناسائی شده اند دو خانواده Lacertidae و Gekkonidae را میتوان نام برد.

 

از خانواده افعی‌ها

گرزه مار Viper Lebet از خانواده افعی‌های چال دار Agkistrodonhaltsاز گروه مار های نیمه سمی – یله مار Malpolon monspessulanusافعی البرزی Vipera ursini.

از گونه های مارهای غیر سمی

مار چلیپی                                                                         Natix tessellata

مار آتشی                                                                          Coluberjugularis

قمچه مار                                                                                    Coluber najadum

گوند مار                                                                         Elaphe hohenakeri

مار كوتوله                                                                                   Eirenis collairs

آبزیان

1- ماهی سیاه Varicorhinus Capoeta                                                                     2- ماهی سس Barbus Lacerta                                                                              3- ماهی سسBarbus Capito                                                                                 4- ماهی كولیAlburnoid Uromiencis                                                                   5- كُلمه Rutilus rutilus caspicus                                                                         6- سیم Abramis Brama                                                                                   7- ماشAspius aspius taeniatus                                                                         8- سوف Luciperca Iuciperca                                                                             9- سوفLuciperca narinca                                                                                10- اسپلهSilurus glanis                                                                                       11- كپور ماهی معمولی Cyprinus carpio                                                                  12- ماهی سر مخروطی Leuciscus cephalus                                                             13- سیاه ماهی Varicorhinus copoeta heratensis                                                  14- لای ماهیTinca tinca                                                                                     15- سگ ماهی جویباری Nemachilus Malapterurus                                                

دوزیستان

تا كنون سه گروه از سه خانواده دوزیستان در منطقه و در استان مورد شناسائی قرار گرفته كه عبارتند از:

1- قورباغه معمولی Rana ridibuuda pallas                                                              2- وزغ سبز Bufo viridis                                                                                       3- قورباغه درختی Hyla arborea                                                                                                              

 

 

پوشش جانوری بناب

 

حیات وحش

جانوران موجود در شهرستان بناب به علت وجود دو نوع اكوسیستم مختلف شامل اكوسیستم كوهستانی منطقه سهند و اكوسیستم جلگه‌أی حاشیه اطراف دریاچه ارومیه (تالاب قره قشلاق) واقع در محدوده بناب و مراغه از تفاوت‌های چشمگیری برخوردار بوده كه گونه‌های موجود در هر اكوسیستم به طور جداگانه به پیوست ارائه می‌گردد.

اكوسیستم سهند (حیات وحش):‌اكوسیستم سهند با ویژگیهای خاص توپوگرافی شرایط زیسگاهی مناسبی برای برخی از گونه‌های حیات وحش و آبریان برخوردار بوده و این اكوسیستم كوهستانی با توجه به عناصر طبیعی خود ماهیتا اكوسیستم شكننده و آسیب‌پذیری به شمار می‌رود. كه در صورت عدم رعایت ملاحظات زیست محیطی در بهره‌وری از منابع آن به سادگی در معرض تخریب قرار گرفته و بازسازی و تجدید حیات آن امكان‌پذیر نمیباشد. این اكوسیستم در ناحیه آب و هوایی استپی سرد قرار گرفته و قله‌های آن بخصوص در شیب‌های شمالی در بیشتر سالهای سال پوشیده از برف بوده و منشاء شماری از رودخانه‌های جاری در ارتفاعات سهند میباشد كه فاكتورهای زیستی مناسبی برای انواع آبزیان بخصوص ماهی قزل‌‌آلا برخوردار میباشد.

حیات وحش شهرستان بناب: سهند با داشتن ویژگی جلگه‌های كوهستانی با نیا زو خواست‌های قوچ و میش مطابقت داشته و این گونه از مهمترین و بارزترین گونه‌های منطقه است. این قوچ و میش اكثرا در دامنه‌های سهند زندگی می‌كند. با توجه به شرایط آب وهوایی منطقه در فصل زمستان تا اواخر بهار به تپه ماهورهای پایین دامنه سهند و كوههای جنوب و جنوب غربی هشترود،‌ كوههای چاراویماق و همچنین به كوههای جنوب شرقی مراغه تا مناطق جلگه‌أی بناب مهاجرت نموده و به نام قوچ ارمنی یا Western Red sheep و اسم علمی ouis – ammon gemelini از خانواده Bouidae بوده و یكی از خالص‌ترین قوچ و میش ایرانی به شمار می‌رود.

ـ خرس قهوه‌أی به نام Brown Beer با اسم عملی ursas arctos از خانواده ursidae در دامنه‌جنوبی و غربی و شرقی سهند.

از خانواده سگ سانان SANIDAE

شغال Golden jackal با اسم علمی Cais Auresus

گرگ Wolf با اسم علمی Canis Lupus

روباه معمولی Common fox با اسم علمی vulpes vulpes

كه در تمام منطقه سهند، كوههای مراغه و هشترود و حتی زمینهای پست جلگه‌أی شرق دریاچه ارومیه دیده می‌شوند.

خوك وحشی wild Boar بنام علمی sus serofo

خرگوش Cape Hare بنام علمی lepus capensis

سیاه گوش Lynx بنام علمی Lunx – Lynx

كه به صورت پراكنده بخصوص در دامنه‌های شمالی سهند زندگی می‌كنند ولی در قسمت جنوب از انواع سمورها میتوان سمور سنگی Stone Marten بنام عملی Martes foina و شنگ otter بنام علمی Lutra – lutra و زرده‌بر Mrabled – podcat با نام علمی Erinaceus european را می‌توان نام برد.

پرندگان: با توجه به شرایط آب و هوایی متفاوت در منطقه مورد نظر، مناطق جلگه‌أی بناب تا دریاچه ارومیه به دلیل نزدیكی با دریاچه‌ ارومیه و واقع بودن در زمینهای پست و جلگه‌أی دارای تابستانهای گرم و خشك و زمستانهای معتدل بوده، لذا اكثر پرندگان آبزی و كنار آبزی و دشتزی در منطقه در حالت مهاجرت بوده و زمستان گذرانی در كناره‌های جنوب شرقی و شرق دریاچه ارومیه در تالابهای موجود، بخصوص در منطقه شكار ممنوع قره قشلاق میباشد.

از پرندگان بومی منطقه سهند، از كبك معمولی ـ كبك چیل ـ بلدرچین و كوكر شكم سیاه میتوان نام برد. از سایر پرندگان مناطق كوهستانی مراغه و هشترود،‌علاوه بر كبك چیل و كبك معمولی، كبوتر كوهی، باقرقره ـ قمری معمولی ـ جغد كوچك ـ شاه بوف انواع سار ـ كلاغ ـ زاغ ـ دلیجه ـ بحری ـ بالابان هما ـ عقاب ـ قرقیها سارگپه و انواع خفاشها را می‌توان نام برد.

خزندگان: مطالعات كارشناسی در خصوص انواع خزندگان این شهرستان موجود نیست و اسامی زیر با توجه به گزارشات كارشناسی و مشاهدات عینی روستائیان و برخی صاحبنظران تهیه گردیده است.

خانواده افعی‌ها:

ـ گرزه مار                         viper tebetina

ـ افعی زنجانی                                 vipera abicornuta

ـ افعی چالدار                                 Agcistro donnalts

خانواده مارهای غیر سمی:

ـ مار چلیپی                                    Natix tessellata

ـ مار آتشی                         Coluber jug ufaris

ـ قمچه مار                                    coluber najadun

ـ مار كوتوله                                  Eirenis collaris

سوسمار خانواده Agumidae:

دو گونه                                      ‍Phrynocephalws

                                                Agama cucasicus

سوسمار بدون دست و پا از خانواده Anguidae بنام ophisaurus Apus را میتوان نام برد.

آبریان: رودخانه‌هایی كه از ارتفاعات سهند سرچشمه می‌گیرند به دلیل درجه حرارت مطلوب و اكسیژن محلول بالا و PH مناسب و سایر پارامترهای زینتی از جمله داشتن بسترهای سنگلاخی، ‌با شیب قابل توجه، بریدگیهای عمیق و سنگ ریزه‌های درشت و ریز در بستر، آبشارهای كوچك متعدد و گودالهای مناسب و با وفور غذایی با تنوع بسیار حشرات آبری و داشتن آب زلال عاری از هر گونه آلودگی، در مجموع ویژگی‌های اكولوژیك مناسب وضعیت بسیار مطلوبی جهت زندگی آبزیان و انواع ماهی‌ها را فراهم آورده است. مخصوصا ماهی قزل آلای خال قرمز كه بومی منطقه سهند میباشد. به علت شرایط مطلوب زیستی در رودخانه‌های مردق چای و اخیرا در رودخانه‌ صوفی چای ـ مردق چای ـ قلعه چای ـ لیلان چای سرچشمه میگیرند و رودخانه‌ها ی شمالی آن به نام لیقوان چای و غیره پارامترهای مناسبی جهت زیست آبزیان فراهم آورده و از گونه‌های مختلف آبزیان منطقه به شرح زیر میباشد:

(بومی منطقه سهند) ماهی قزل آلای خال قرمز:

1 – salmo trutta

2 – Barbus plebus

3 – uaricouhius capoeta

4 – Alburnus atroputanae

5 – leuciseus gaderanus

6 – Nemachilus sp

از مهره داران آبزی:

1 – Rana camerani

2 – Rana vidibunda

 

پوشش جانوری شهرستان هشترود

 

حیات وحش

جانوران موجود در شهرستان هشترود به علت وجود دو نوع اكوسیستم مختلف، شامل اكوسیستم كوهستانی منطقه سهند و كوههای منطقه هشترود از تفاوتهای چشمگیری برخوردار بوده كه گونه‌های موجود در هر اكوسیستم به طور پیوست ارائه میگردد.

اكوسیستم سهند: اكوسیستم سهند با ویژگیهای خاص توپوگرافی شرایط زیستگاهی مناسبی برای برخی از گونه‌های حیات وحش و آبریان برخوردار بوده و این اكوسیستم كوهستانی با توجه به عناصر طبیعی خود ماهیتا‌ً اكوسیستم شكننده و آسیب‌پذیری به شمار میرود. كه در صورت عدم رعایت ملاحظات زیست محیطی در بهره‌وری از منابع آن به سادگی در معرض تخریب قرار گرفته و بازسازی و تجدید حیات آن امكان پذیر نمی‌باشد. این اكوسیستم در ناحیه آب و هوایی استپی سرد قرار گرفته و قله‌های آن بخصوص در شیب‌های شمالی در بیشتر سالهای سال پوشیده از برف بوده و منشاء شماری از رودخانه‌های جاری در ارتفاعات سهند میباشد كه فاكتورهای زیستی مناسبی برای انواع آبزیان بخصوص ماهی قزل‌آلا برخوردار میباشد.

حیات وحش شهرستان هشترود: سهند با داشتن ویژگی جلگه‌های كوهستانی با نیاز و خواست‌های قوچ و میش مطابقت داشته و أین گونه از مهمترین و بارزترین گونه‌های منطقه است. این قوچ و میش اكثرا‌ در دامنه‌های سهند زندگی میكند با توجه به شرایط آب و هوائی منطقه در فصل زمستان تا اواخر بهار به تپه ماهورها، پایین دامنه سهند و كوههای جنوب و جنوب غربی هشترود،‌ كوههای چاراویماق و همچنین به كوههای جنوب شرقی مراغه تا مناطق جلگه‌أی بناب مهاجرت نموده و به نام قوچ ارمنی Western Red Sheep و اسم علمی Ouis – ammon gemelini از خانواده Bovidae بوده و یكی از خالصترین قوچ و میش ایرانی به شمار میرود.

ـ خرس قهوه‌أی به نام Brown Bear با اسم علمی Ursas arctos از خانواده Ursidae در دامنه‌های جنوبی و غربی و شرقی سهند.

از خانواده سگ سانان CANIDAE

شغال Golden jackal با اسم علمی Cais Auresus

گرگ Wolf با اسم علمی Canis Lupus

روباه معمولی Common fox با اسم علمی vulpes vulpes

كه در تمام منطقه سهند، كوههای مراغه و هشترود و حتی زمینهای پست جلگه‌های شرق دریاچه ارومیه دیده می‌شوند.

خوك وحشی wild Boar بنام علمی sus serofo

خرگوش Cape Hare بنام علمی lepus capensis

سیاه گوش Lynx بنام علمی Lunx – Lynx

كه به صورت پراكنده بخصوص در دامنه‌های شمالی سهند زندگی می‌كنند ولی در قسمت جنوب از انواع سمورها میتوان سمور سنگی Stone Marten بنام عملی Martes foina و شنگ otter بنام علمی Lutra – lutra و زرده‌بر Mrabled – podcar با نام علمی Erinaceus european را می‌توان نام برد.

پرندگان: با توجه به شرایط آب و هوایی متفاوت در منطقه مورد نظر و دارا بودن تابستانهای گرم و خشك و زمستانهای معتدل اكثر پرندگان آبزی و كنار آبزی و دشتزی در منطقه در حالت مهاجرت بوده و زمستان گذرانی در كناره‌های جنوب شرقی و شرق دریاچه ارومیه در تالابهای موجود، بخصوص در منطقه شكار ممنوع قره قشلاق میباشد.

از پرندگان بومی منطقه سهند: كبك معمولی ـ كبك چیل ـ بلدرچین و كوكر شكم سیاه میتوان نام برد. از سایر پرندگان مناطق كوهستانی هشترود ‌علاوه بر كبك چیل و كبك معمولی، كبوتر كوهی، باقرقره ـ قمری معمولی ـ جغد كوچك ـ شاه بوف انواع سار ـ كلاغ ـ زاغ ـ دلیجه ـ بحری ـ بالابان، هما و عقاب ـ قرقیها، سارگپه و انواع خفاشها را می‌توان نام برد.

آمار پرندگان سرشماری شده در سدها و آب‌بندها و آبگیرهای منطقه هشترود

 

1 ـ آبگیر ذوالبین:

‎غاز	150	اردك سفید	27	تنجه	25
درنا	30	فلامینگو	19	انواع اردك	1500
چنگر	630	آنقوت	40	حواصیل	30
لك‌لك	5	اگرت	35

 

2 ـ آبگیر یانق:

آنقوت	5	اردك سفید	33	فلامینگو	14
حواصیل	5	تنجه	30	انواع اردك	410
لك‌لك	12	درنا	7	چنگر	12
اگرت	60	غاز	21

 

3 ـ آبگیر ملاجیق:

تنجه	17	فلامینگو	3	آنقوت	12
انواع اردك	50	حواصیل	85	چنگر	30
درنا	50	لك‌لك	50	اگرت	30
غاز	400

 

4 ـ آبگیر بزرقیق:

تنجه	21	فلامینگو	10	آنقوت	9
غاز	10	انواع اردك	25	چنگر	100

 

5 ـ آبگیر ایمشبعه:

تنجه	27	فلامینگو	21	آنقوت	20
چنگر	120	انواع اردك	85	حواصیل	15
لك‌لك	9	غاز	60

 

6 ـ آبگیر چهل بلاغ:

انواع اردك	1000	فلامینگو	12	آنقوت	5
اگرت	28	حواصیل	9	غاز	25

 

7 ـ آبگیر ورقه:

تنجه	10	فلامینگو	14	آنقوت	9
درنا	20	انواع اردك	110	حواصیل	15
غاز	60	چنگر	75	لك‌لك‌	5

 

8 ـ آبگیر كل تپه:

چنگر	38	فلامینگو	38	انواع اردك	130
اگرت	8	غاز	8

مأخذ: سرشماری وحوش 1375 (پرندگان) واحد هشترود (اداره حفاظت محیط زیست هشترود)

 

خزندگان: تا بحال آمار دقیقی از خزندگان شهرستان هشترود در دسترس نیست اسامی زیر با توجه به گزارشات كارشناسی و مشاهدات عینی روستائیان و برخی صاحبنظران تهیه گردیده است.

خانواده افعی‌ها:

ـ گرزه مار             viper tebetina

ـ افعی زنجانی                     vipera abicornuta

ـ افعی چالدار                     Agcistro donnalts

خانواده مارهای غیرسمی:

ـ مار چلیپی                        Natix tessellata

ـ مار آتشی             Coluberju gufaris

ـ قمچه مار                        coluber najadun

ـ مار كوتوله                      Eirenis collaris

سوسمار خانواده Agumidae:

دو گونه ‍Phrynocephalws

Agama cucasicus

سوسمار بدون دست و پا از خانواده Anguidae بنام ophisaurus Apus را میتوان نام برد.

آبریان: رودخانه‌هایی كه از ارتفاعات سهند و كوههای هشترود سرچشمه می‌گیرند به دلیل درجه حرارت مطلوب و اكسیژن محلول بالا و PH مناسب و سایر پارامترهای زیستی از جمله داشتن بسترهای سنگلاخی،‌با شیب قابل توجه، بریدگیهای عمیق و سنگ ریزه‌های درشت و ریز در بستر، آبشارهای كوچك متعدد و گودالهای مناسب و با وفور غذایی با تنوع بسیار حشرات آبری و داشتن آب زلال عاری از هر گونه آلودگی، در مجموع ویژگی‌های اكولوژیك مناسب وضعیت بسیار مطلوبی جهت زندگی آبزیان و انواع ماهی‌ها را فراهم آورده است. مخصوصا ماهی قزل آلای خال قرمز كه بومی منطقه سهند میباشد. به علت شرایط مطلوب زیستی در رودخانه‌های مردق چای و اخیرا در رودخانه‌ صوفی‌چای موجود است. رودخانه‌های سهند كه از جنوب و جنوب شرقی رشته‌ كوههای سهند از جمله صوفی چای ـ مردق چای ـ قلعه چای ـ لیلان چای سرچشمه میگیرند و رودخانه‌های شمالی آن به نام لیقوان چای و غیره پارامترهای مناسبی جهت زیست آبزیان فراهم آورده و از گونه‌های مختلف آبزیان منطقه به شرح زیر میباشد:

بومی منطقه سهند ـ ماهی قزل آلای خال قرمز                                                       1 – salmo trutta

ماهی سس                                                                                                         2 – Barbus plebus

3 – uaricouhius capoeta

4 – Alburnus atroputanae

5 – leuciseus gaderanus

6 – Nemachilus sp

از مهره‌داران آبزی

1 – Rana camerani

2 – Rana vidibunda

• بومگردی
• ارسباران